Fizioterapija u onkologiji

Kompleksna dekongestivna terapija (KDT) limfedema

Limfedem

– predstavlja otok dela tela, najčešće ekstremiteta, uzrokovan preteranom akumulacijom limfe. Takođe se pojavljuje na licu, vratu, abdomenu i plućima. Stanje najčešće prouzrokuje osećaj težine, kozmetički deformitet, laku nelagodnost, ponovljene epizode infekcije i u retkim slučajevima malignu degeneraciju.

Ozbiljni slučajevi praćeni su zadebljanjem kože, otvrdnućem ekstremiteta, curenjem limfe i velikim otokom (elefantijaza).

Limfedem može biti, na osnovu etiologije primarni i sekundarni.

Primarni limfedem se pojavljuje bez očiglednog uzroka. Pojavljuje se na rođenju (lymphoedema congenita), kasnije u životu (lymhoedema paecox) ili nastaje posle 35. godine (lymphoedema tarda).

Sekundarni limfedemi su uzrokovani povredom, ožiljkom ili ekscizijom limfne žlezde. Obično se dešava kao rezultat predhodnog zračenja ili hirurgije limfnih čvorova vrata, aksile, karlice ili prepone. Nekada limfedemi mogu biti uzrokovani traumom ili hroničnom infekcijom limfnog sistema.

Nastanku limfedema takođe doprinosi:

– gojaznost, tesna odeća ili nakit,
– prinudan položaj ekstremiteta,
– rekurentni tumor,
– teška proteza dojke
– povreda preostalih limfatika

 Uticaj limfedema na pacijenta:

– otok ekstremiteta ili dela tela,
– stanje se pogoršava vremenom,
– otežano i ograničeno kretanje,
– ponovljene epizode infekcije,
– zadebljanje kože, isticanje limfe kroz kožu,
– kozmetički problem,
– izmenjen način života.

Stadijumi limfedema

1. stadijum (blag limfedem): ujutro, posle buiđenja ekstremitet ili zahvaćena regija je skoro normalne veličine. Tkivo ima „testastu konzistenciju“ (pritisak prstom ostavlja udubljenje u koži)
2. stadijum (umeren limfedem): tkivo je u „netestastom stanju“. Tkivo dobija sunđerastu konzistenciju.
3. stadijum (težak limfedem): tkivo je u ovom stanju tvrdo (fibrotičko) i ne reaguje na pritisak. Otok je ireverzibilan i ekstremitet je veliki i otekao.

Terapija limfedema

1. Konzervativna – terapija kojom se uspješno tretiraju limfedemi se zove kombinirana dekongestivna terapija (KDT). Ona podrazumijeva manuelnu limfnu drenažu, kompresivno bandažiranje, medicinsku gimnastiku i edukaciju pacijenata. Po izvršenoj manuelnoj limfnoj drenaži sprovodi se kompresivno bandažiranje sunđerastim podlogama sa specijalnim elastičnim zavojima koji održavaju pritisak limfe u smeru srca. Time se sprečava povrat limfe i poboljšava terapija limfedema.
   Potom se izvodi medicinska gimnastika koja podstiče bolju funkciju limfotoka. Gimnastiku čine lagane vežbe bez opterećenja koje prate ritam disanja. U težim stadijima postoji potreba za miofascijalnim tehnikama koje deluju na omekšavanje fibrozno promenjenog tkiva. Sprovođenje ove vrste terapije u 2. i 3. stadijumu može trajati i nekoliko godina.
   Saveti za pacijente usmereni su na negu i zaštitu kože, prevenciju infekcija, pozicioniranje dela tela – elevacija, bandažiranje, medicinsku gimnastiku, korišćenje toplotnih procedura, higijensko – dijetetske mere, medikamentoznu terapiju, eventualne vodene procedure i simpatički nervni blok, primarnu refleksoterapiju, akupunkturu i sl.
2. Hirurška.